Rynek książkowy w świetle paratekstów cyrylickich ksiąg drukowanych w metropolii kijowskiej – wybrane kwestie - Nowak, Alicja Zofia (Senoji Lietuvos literatūra, 2025)
Artykuł dotyczy wybranych kwestii dotyczących funkcjonowania rynku wydawniczego w metropolii kijowskiej w pierwszych dziesięcioleciach po podjęciu aktywności przez pierwsze ruskie typografie (do połowy 17 w.) Bazą źródłową są prateksty (przedmowa, list dedykacyjny, posłowie) ksiąg głównie liturgicznych i szerzej użytku cerkiewnego, dominujących w ofercie księgarskiej, których autorami byli na ogół wydawcy, drukarze i redaktorzy, działający samodzielnie lub jako członkowie zespołów opracowujących edycje. Starali się oni wyjaśnić powody, dla których podjęli aktywność wydawniczą, uzasadnić wybór danej księgi, wskazując jako najczęstszy powód błędy występujące w księgach rękopiśmiennych, niedobór lub niedostępność poszczególnych ksiąg wywołane różnymi czynnikami, istnienie wersji drukowanych, ale nie skorygowanych w obrębie praktyki liturgicznej i sakramentalno-obrzędowej. Ponadto zawierają one ciekawe dane odnoszące się do konkurencji między poszczególnymi ośrodkami drukarskimi, wskazujące na trudności w koordynowaniu i kontroli rynku wydawniczego przez metropolitę kijowskiego. Materiał pratekstowy przynosi również świadectwo istnienia pogłębionej refleksji nad rolą druku, znaczeniem ksiąg w życiu religijnym i w procesie poszerzania wiedzy w ruskim środowisku w Rzeczypospolitej.
Keywords: księga; paratekst; druk; wydawnictwo; metropolia kijowska