Posłowia do Ewangelii i końcowe dane numeryczne w cerkiewnosłowiańskich wydaniach Biblii i Nowego Testamentu z XVI i XVII wieku - Ostapczuk, Jerzy (Slavistica Vilnensis, 2026)
Streszczenie. Niniejsze studium koncentruje się na posłowiach do Ewangelii, stychometrii oraz końcowych danych numerycznych. Korpus badawczy obejmuje cyrylickie stare druki Biblii oraz Nowego Testamentu, wydane przed 1720 rokiem. Łącznie analizie poddano czternaście wydań – dwie Biblie oraz dwanaście Nowych Testamentów. Nie uwzględniono wydań opublikowanych po 1720 roku ze względu na nałożenie przez władze moskiewskie cenzury na drukarnie działające w Kijowie i Czernihowie.W badanych wydaniach każda Ewangelia kończy się: (a) posłowiami i końcowymi danymi numerycznymi, (b) posłowiami i stychometrią lub (c) samymi posłowiami. Analiza porównawcza tych paratekstów wykazała istnienie w nich licznych wariantów tekstowych. Na podstawie tych ustaleń analizowane wydania zostały podzielone na pięć grup. Pierwsza grupa obejmuje Nowe Testamenty z Ostroga (1580), Wilna (1596, 1623), Jewia (1622), Wilna lub Jewia (1641) i Kuteina (1652), a także Biblie: Ostrogską (1581) i Moskiewską (1663). Druga grupa zawiera Nowe Testamenty wydane w Kijowie (1658, 1691) oraz w Czernihowie (1717). Trzecią grupę reprezentuje kijowski Nowy Testament z 1703 roku. Do czwartej należy moskiewski Nowy Testament z 1702 roku, zaś do piątej Nowy Testament wydany w Sankt Petersburgu w 1718 roku. Klasyfikacja ta podkreśla wielorakie tradycje tekstologiczne zachodnioruskich ośrodków wydawniczych oraz rodzący się standard moskiewski.Prierašai po Evangelijų ir baigiamieji skaitiniai duomenys XVI–XVII a. bažnytinės slavų kalbos Biblijos ir Naujojo Testamento leidimuoseStraipsnis skiriamas Evangelijų epilogams, stichometrijai ir baigiamiesiems skaitiniams duomenims. Tyrimo objektas – senieji Biblijos ir Naujojo Testamento leidiniai kirilica, išleisti iki 1720 metų. Iš viso buvo analizuota keturiolika leidinių – dvi Biblijos ir dvylika Naujojo Testamento leidinių. Išleisti po 1720 m. leidiniai nebuvo įtraukti į tyrimą dėl Maskvos valdžios cenzūros, taikomos Kijevo ir Černigovo spaustuvėms.Tirtuose leidimuose kiekviena Evangelija baigiasi: (a) epilogais ir baigiamaisiais skaitiniais duomenimis, (b) epilogais ir stichometrija arba (c) vien epilogais. Šių paratekstų lyginamoji analizė parodė, kad juose yra daug tekstinių variantų. Remiantis šiais radiniais, analizuojami leidimai buvo suskirstyti į penkias grupes. Pirmoji grupė apima Naujuosius Testamentus iš Ostrogo (1580), Vilniaus (1596, 1623), Vievio (1622), Vilniaus arba Vievio (1641) ir Kuteinos (1652), taip pat Biblijas: Ostrogo (1581) ir Maskvos (1663). Antroji grupė aprėpia Naujuosius Testamentus, išleistus Kijeve (1658, 1691) ir Černigove (1717). Trečiajai grupei atstovauja 1703 m. Kijeve išleistas Naujasis Testamentas. Ketvirtajai grupei priklauso 1702 m. Maskvoje išleistas Naujasis Testamentas, o penktajai – 1718 m. Sankt Peterburge išleistas Naujasis Testamentas. Ši klasifikacija pabrėžia įvairias Vakarų Rusijos leidybos centrų tekstologines tradicijas ir besiformuojantį Maskvos standartą.Reikšminiai žodžiai: prierašai, stichometrija, baigiamieji skaitiniai duomenys, Biblija, Naujasis Testamentas, senieji spaudiniai kirilica.
Keywords: posłowia; stychometria; końcowe dane numeryczne; Biblia; Nowy Testament; starodruki cyrylickie